Tym tematem zainspirowała nas Pani Danuta Jabłońska – Słowik, pisarka, poetka oraz członkini szczecińskiego Oddziału Związku Literatów Polskich. Jej eseje publikowane są w Pryzmacie Literackim /cykliczny rocznik wydawany od 2020 roku przez Związek Literatów Polskich Oddział w Szczecinie/. Pierwszy numer został wydany z okazji 70 – lecia szczecińskiego oddziału.
Pani Danuta przybliżyła nam początki powstania Szczecińskiego Oddziału ZLP, osoby mające wpływ na rozwój kultury w Szczecinie, w tym także na rozwój języka. Na te ziemie przybywali ludzie z wszystkich stron; z Wileńszczyzny, z za Buga, z Wielkopolski, Małopolski, Mazowsza, a także powracający z niewoli niemieckiej. Ludzie ci posługiwali się różnymi gwarami i dialektami. Żeby móc się porozumieć tworzył się nowy literacki język.
Osiedlili się tu liczni pisarze i poeci /niekiedy przejściowo/. Do nich należeli między innymi: Konstanty Ildefons Gałczyński /od marca 1948 – do jesieni 1949/. Był jednym z założycieli Klubu 13 Muz. Inną ważną postacią był Tadeusz Różewicz, który bywał w latach 1947-1948 jako reportażysta piszący o tzw. Ziemiach Odzyskanych. Podczas pobytu w Szczecinie mieszkał na Głębokim przy ulicy Pogodnej, gdzie lubił spacerować wokół Jeziora Głębokiego.
Pani Danuta używa określenia „Kolumbowie rocznik 50”. To pokolenie kształtowało się na przestrzeni ważnych politycznych i gospodarczych: 1953 – umarł Stalin; 1956 – Poznań – pierwszy w PRL-u bunt robotniczy i strajk generalny połączony z demonstracjami ulicznymi; 1968 – tłumione protesty studenckie oraz kampania antyżydowska; 1970 – krwawo stłumione strajki na Wybrzeżu /Szczecin, Gdynia, Gdańsk/; 1976 – Radom – strajk generalny i powstanie KOR-u; 1981 – wprowadzenie stanu wojennego; 1989 – upadek systemu komunistycznego.
Przedstawicielem tego pokolenia jest Zbigniew Joachimiak /urodzony w 1950r./, któremu Pani Danuta poświęca – jak mówi „eseisko”, oparte na jego dzienniku, /który de facto jest naszym dziennikiem/. Pierwsza jego część od 1970 do 1081 dzieje się w Szczecinie i Gdańsku.
Chociaż większa część poświęcona była Panu Joachimiakowi, to nie będę tego tematu omawiać, lecz zainteresowanych odsyłam do tego „eseiska”, którego tekst ukaże się w Pryzmacie Literackim nr 7/2026 pod koniec tego roku.
Jednocześnie wielkie ukłony dla Pani Danuty Jabłońskiej – Słowik za przypomnienie nam historii naszego pokolenia, które także może należeć do ‘Kolumbów rocznik 50”.
Opracowała: Janina Nawrolska
Zdjęcia: Teresa Śmiguła
Zamieściła: Halina Gębka